Celuloza (C6H10O5)n – nierozgałęziony biopolimer, polisacharyd, o cząsteczkach złożonych z kilkunastu do kilkuset tysięcy jednostek glukozy połączonych wiązaniami β-1,4-glikozydowymi. Celuloza jest podstawowym składnikiem ścian komórkowych roślin.
edytuj Właściwości
Celuloza jest nierozpuszczalna w wodzie, kwasach, alkilach. W środowisku wodnym rozpuszcza się w odczynniku Schweizera - [Cu(NH3)4(OH)2.
Ulega estryfikacji (podobnie jak alkohole), co wykorzystuje się do wytwarzania azotanu oraz octanu celulozy.
W warunkach tlenowych rozkładana jest przez wiele gatunków grzybów oraz bakterie celulolityczne (cytofagi i sporocytofagi) z wytworzeniem wody i dwutlenku węgla. Beztlenowy rozkład celulozy przeprowadzają bakterie z rodzaju Clostridium znajdujące się w żwaczu przeżuwaczy z wytworzeniem metanu, natomiast bakterie z rodzaju Cellulomonas hydrolizują celulozę na krótsze łańcuchy, do glukozy włącznie. Ssaki nieposiadające w przewodzie pokarmowym bakterii trawiących celulozę nie mogą wykorzystywać jej jako źródła energii, a jedynie jako składnik objętościowy pożywienia.
Celuloza jest bardzo ważnym składnikiem w naszej diecie, gdyż ułatwia właściwe funkcjonowanie przewodu pokarmowego:
- wspomaga pracę jelit (poprawia ich perystaltykę)
- ułatwia przesuwanie treści pokarmowej,
- obniża poziom cholesterolu LDL,
- zapobiega powstawaniu żylaków (w tym hemoroidów),
- pomaga w zwalczaniu otyłości.
edytuj Występowanie
- pnie drzew
- źdźbła traw
- łodygi krzewów
- korzenie, liście
- inne części roślin
- niemal czystą celulozę zawiera len, bawełna, konopie
W szczątkach roślin średnia zawartość celulozy wynosi 45%, przy czym może być dużo wyższa (np. 90% w nasionach topoli).
edytuj Zastosowania przemysłowe
Z celulozy produkuje się papier, lakiery, proch bezdymny, sztuczny jedwab, błony fotograficzne oraz izolacje ociepleniowe.