Jakas reklama 

 

Adam Michnik

Adam Michnik podczas spotkania autorskiego we Wrocławiu 1 marca 2006
Urodzony 17 października 1946
Warszawa, Polska
Galeria w Wikimedia Commons

Adam Michnik (ur. 17 października 1946 w Warszawie) – polski dziennikarz, redaktor naczelny "Gazety Wyborczej", gdzie publikuje niekiedy pod pseudonimem Andrzej Zagozda oraz Andrzej Jagodziński.

W latach 1968-1989 organizator nielegalnej, demokratycznej opozycji w Polsce; historyk, eseista, publicysta polityczny. Laureat wielu wyróżnień, m.in. kawaler Legii Honorowej.

Spis treści

Życiorys

Rodzina

Pochodzi z rodziny przedwojennych działaczy komunistycznych: Ozjasza Szechtera i Heleny Michnik. Ma dwóch przyrodnich braci: Stefana Michnika, mieszkającego obecnie w Szwecji i nieżyjącego już Jerzego. Ma syna Antoniego. Duża część jego rodziny (m.in. wszyscy dziadkowie) zginęła w Holocauście[1][2].

Edukacja

W szkole podstawowej był aktywnym członkiem Hufca Walterowskiego ZHP, prowadzonego przez Jacka Kuronia. W czasie nauki w liceum ogólnokształcącym (VII Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego w Warszawie), po likwidacji Hufca Walterowskiego w 1961, zaczął uczestniczyć w spotkaniach Klubu Krzywego Koła. Po zamknięciu go w 1962 roku, założył wraz z kolegami, a za namową Jana Józefa Lipskiego i pod protekcją Adama Schaffa, dyskusyjny Klub Poszukiwaczy Sprzeczności. Rozczarowani rzeczywistością PRL młodzi ludzie dyskutowali tam nad sposobami jej naprawy, czytywali i analizowali klasyczne teksty lewicowych myślicieli.

W 1964 roku rozpoczął studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Już rok później został zawieszony w prawach studenta za rozpowszechnianie wśród kolegów listu otwartego do członków PZPR autorstwa Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, w którym autorzy wzywali do rozpoczęcia naprawy systemu politycznego w Polsce. Drugi raz został zawieszony w 1966 za zorganizowanie spotkania dyskusyjnego z Leszkiem Kołakowskim, który został kilka tygodni wcześniej wyrzucony z PZPR za krytykę jej władz.

W 1965 organy PZPR zakazały druku jego tekstów. Od tego czasu pisywał teksty pod pseudonimami do "Życia Gospodarczego", "Więzi", "Literatury".

W marcu 1968 roku został ostatecznie relegowany z uczelni za aktywny udział w tzw. Wydarzeniach Marcowych, czyli protestach studentów i środowiska akademickiego, zapoczątkowanego zdjęciem przez cenzurę inscenizacji "Dziadów" Mickiewicza ze sceny Teatru Narodowego. Wkrótce po relegowaniu został aresztowany i skazany na 3 lata więzienia za "wybryki chuligańskie", polegające w istocie na uczestniczeniu w Wydarzeniach Marcowych.

Po zwolnieniu z więzienia na mocy amnestii z roku 1969 otrzymał zakaz kontynuowania jakichkolwiek studiów wyższych ("wilczy bilet"). Dopiero w połowie lat 70. pozwolono mu kontynuować studia, które ukończył eksternistycznie na Wydziale Historii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Działalność opozycyjna

Po zwolnieniu z więzienia najpierw pracował przez dwa lata na stanowisku spawacza w Zakładach im. Róży Luksemburg a następnie, z rekomendacji Jacka Kuronia, został osobistym sekretarzem Antoniego Słonimskiego.

W latach 1976-1977 przebywał w Paryżu, po powrocie do Polski włączył się w działalność istniejącego już od kilku miesięcy Komitetu Obrony Robotników, jednej z najbardziej znanych organizacji opozycyjnych lat 70., stając się jednym z najbardziej aktywnych działaczy opozycji. Był też jednym z pomysłodawców i założycieli Towarzystwa Kursów Naukowych.

W latach 1977-1989 był redaktorem lub współpracownikiem niezależnych pism wychodzących w tzw. drugim obiegu (czyli nielegalnie, poza cenzurą): "Biuletyn Informacyjny", "Zapis", "Krytyka" oraz członkiem kierownictwa największej podziemnej oficyny wydawniczej: NOWa.

W latach 1980-1989 był doradcą Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność" i Komisji Hutników "Solidarności".

W stanie wojennym, w grudniu 1981 został najpierw internowany, a następnie po odmowie podpisania tzw. lojalki i zgody na dobrowolne opuszczenie kraju, został postawiony w stan oskarżenia i osadzony w areszcie pod zarzutem "próby obalenia ustroju socjalistycznego". W areszcie przebywał bez wyroku do 1984 na skutek celowo przedłużanego przez prokuraturę procesu. W areszcie podjął wielotygodniową głodówką protestacyjną, domagając się zakończenia lub umorzenia jego sprawy i uznania go za więźnia politycznego. W 1984 na mocy amnestii jego sprawa została umorzona, co spowodowało wypuszczenie go z aresztu.

W 1985 został ponownie aresztowany i tym razem skazany na 3 lata więzienia – za udział w próbie zorganizowania strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Już w następnym roku został jednak uwolniony, ponownie na mocy amnestii.

Działalność od 1989

Adam Michnik z Tadeuszem Mazowieckim, Ambasada Francji, Warszawa, 7 września 2004 r.
Adam Michnik z Tadeuszem Mazowieckim, Ambasada Francji, Warszawa, 7 września 2004 r.

W 1988 został doradcą nieformalnego Komitetu Koordynacyjnego Lecha Wałęsy, a następnie członkiem Komitetu Obywatelskiego. Uczestniczył aktywnie w przygotowaniach, negocjacjach wstępnych, a następnie obradach Okrągłego Stołu w 1989.

Po Okrągłym Stole otrzymał od Lecha Wałęsy misję zorganizowania dużej, ogólnopolskiej gazety codziennej, mającej być "organem" Komitetu Obywatelskiego przed zbliżającymi się wyborami. Gazeta ta w ramach uzgodnień okrągłostołowych została nazwana "Gazetą Wyborczą" "Solidarność", gdyż miała funkcjonować tylko do końca wyborów do sejmu w 1989. Po zorganizowaniu tej gazety na bazie zespołu dziennikarskiego nielegalnego Biuletynu Informacyjnego, Adam Michnik został jej redaktorem naczelnym. W połowie 1990 Wałęsa usiłował bezskutecznie odwołać Michnika z tej funkcji, a Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" odebrała pismu prawo posługiwania się znakiem związku.

W wyborach do sejmu kontraktowego 4 czerwca 1989 został posłem z listy Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. Kandydował z okręgu wyborczego w Bytomiu

Pomiędzy 12 kwietnia a 27 czerwca 1990 Michnik wraz z trzema innymi osobami (historycy Andrzej Ajnenkiel i Jerzy Holzer oraz dyrektor Archiwum Akt Nowych Bogdan Kroll) mieli dostęp do archiwów MSW. Grupa ta nosiła potoczną nazwę "Komisja Michnika" i została powołana z inicjatywy Henryka Samsonowicza. Oficjalnym wynikiem trzymiesięcznych prac był krótki raport, stwierdzający że archiwa są niekompletne[3][4].

Zarówno jako poseł, jak i redaktor "Gazety Wyborczej" aktywnie wspierał rząd premiera Tadeusza Mazowieckiego, jak też jego kandydaturę przeciw Lechowi Wałęsie w prezydenckiej kampanii wyborczej w 1990 (po porażce Mazowieckiego w pierwszej turze stanął jednak po stronie Wałęsy, zwalczając kandydaturę Stanisława Tymińskiego). Opowiadał się też zdecydowanie za kształtem reform gospodarczych, przeprowadzanych przez Leszka Balcerowicza[5], za co był krytykowany z pozycji lewicowych, m.in. przez Andrzeja Walickiego i Adama Chmielewskiego[6][7].

Po rozpadzie Komitetu Obywatelskiego i porażce Tadeusza Mazowieckiego nie angażował się już bezpośrednio w politykę, w kolejnych wyborach parlamentarnych (1991) nie kandydował, koncentrując się na działalności redaktorskiej i publicystycznej. Pod jego rządami "Gazeta Wyborcza" została przekształcona w najbardziej poczytną i wpływową gazetę codzienną w Polsce. Na bazie majątku tej gazety powstała spółka Agora S.A., która aktualnie (maj 2004) jest jednym z największych koncernów medialnych w Polsce, dysponując obok "Gazety Wyborczej" 11 tytułami miesięczników, portalem internetowym gazeta.pl, agencją reklamy zewnętrznej AMS oraz udziałami w kilkunastu stacjach radiowych. Sam Adam Michnik nie objął - oprócz krzesła redaktora naczelnego - żadnego stanowiska zarządczego w tej spółce. W styczniu 1998 Michnik wystąpił ze spółki a jego udziały w "Agorze" umorzono[8].

Od momentu pojawienia się określenia gruba linia w exposé premiera Mazowieckiego z września 1989, co zapoczątkowało postrzeganie tego faktu jako wprowadzenie polityki obiegowo zwanej grubą kreską, jest zwolennikiem i obrońcą tego terminu. Na łamach "Gazety Wyborczej" i korzystając ze swoich osobistych wpływów starał się chronić gen. Wojciecha Jaruzelskiego i gen. Czesława Kiszczaka przed społeczno-polityczno-sądową kampanią rozliczeniową dotyczącą różnych okresów sprawowania przez nich obu funkcji partyjnych i państwowych w okresie Polski Ludowej, postulując szybkie i sprawne rozstrzygnięcie wytoczonych im procesów karnych oraz zaprzestanie krytyki prasowej. We wrześniu 1995 przed wyborami prezydenckimi opublikował wraz z Włodzimierzem Cimoszewiczem tekst O prawdę i pojednanie[9] a 3 lutego 2001 udzielił głośnego wywiadu Pożegnanie z bronią. Adam Michnik – Czesław Kiszczak[10], przeprowadzonego przez Agnieszkę Kublik oraz Monikę Olejnik, w którym uznał Czesława Kiszczaka i Wojciecha Jaruzelskiego za "ludzi honoru", dotrzymujących podjętych podczas Okrągłego Stołu zobowiązań (wypowiedź ta została ostro skrytykowana, m.in przez abpa Józefa Życińskiego[11]). W rocznicę stanu wojennego, 13 grudnia 2005 Michnik wygłosił na Uniwersytecie Warszawskim wykład (opublikowany także w Gazecie Wyborczej), w którym m.in. apelował do Prezydenta Kaczyńskiego o ustawową abolicję dla osób odpowiedzialnych za stan wojenny[12]. Michnik apelował o abolicję również wcześniej, w 1991 (podczas wykładu na Wydziale Prawa UMCS, "Gazeta w Lublinie" z 11.12.1991) oraz w 2001 w artykule 20 lat później[13]. Postawa Michnika wzbudzała ostre kontrowersje, wyrażone m.in. w książkach Michnikowszczyzna. Zapis choroby Rafała Ziemkiewicza i Długi cień PRL-u, czyli dekomunizacja której nie było Bronisława Wildsteina. W 2005 na tle konfliktu o stosunek do lustracji zespół "Gazety Wyborczej" opuścił jej czołowy publicysta Roman Graczyk[14].

Adam Michnik bronił się przed krytyką i atakami, m.in. oskarżając swoich adwersarzy o zniesławienie i pozywając ich o naruszenie dóbr osobistych. W niemal wszystkich wytoczonych sprawach sąd przyznał mu rację. Niektórzy publicyści (m.in. Piotr Semka) zwracali uwagę, że sam Michnik wielokrotnie używał ostrego języka i grożąc krytykom procesami o zniesławienie bez polemizowania z nimi działa na szkodę wyznawanej przez siebie wolności słowa[15][16].

27 grudnia 2002 Adam Michnik oraz Paweł Smoleński upublicznili, znaną w wielu kręgach Warszawy, tzw. aferę Rywina, której kulisy miała rozpracować specjalnie do tego celu powołana komisja sejmowa. Podstawą do ujawnienia afery był fakt nagrania przez Michnika rozmów z Lwem Rywinem pół roku wcześniej.

Adam Michnik, Warszawa, maj 2003
Adam Michnik, Warszawa, maj 2003

Jesienią 2004 Michnik z powodów zdrowotnych (zapadł na gruźlicę) zrezygnował z czynnego udziału w redagowaniu Gazety Wyborczej, przekazując swój głos w kolegium redakcyjnym Helenie Łuczywo.

Jest członkiem między innymi Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Council on Foreign Relations.

W 2008 został europejskim ambasadorem Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego[17].

Nagrody i wyróżnienia

Dorobek publicystyczny

Przypisy

  1. ↑ Wykład "O czym nie lubią pamiętać Polacy i Żydzi" wygłoszony w Krakowie w czerwcu 1995
  2. ↑ Marzec, Maj - a z wolnością kłopot, Gazeta Wyborcza 23.04.2008
  3. ↑ Opis zasobów archiwalnych MSW : TAJNE Warszawa 04.06.1992 roku
  4. ↑ Komisja Michnika, Wprost 7/2005 (1159)
  5. ↑ Mowa pogrzebowa nad grobem IV Rzeczypospolitej, Gazeta na Nowy Rok 31.12.2007-1.01.2008
  6. ↑ Andrzej Walicki Co pogrzebano wraz z IV RP, Gazeta Wyborcza 26.01.2008
  7. ↑ Adam Chmielewski Dlaczego polscy liberałowie potrzebują lewicy?
  8. ↑ Rafał Kasprów, Luiza Zalewska Od nędzy do pieniędzy, Rzeczpospolita 8.05.1999
  9. ↑ Tekst zarchiwizowany
  10. ↑ Tekst zarchiwizowany
  11. ↑ W rankingach wygrałby Barabasz. Wywiad Agnieszki Kublik i Moniki Olejnik z arcybiskupem Józefem Życińskim, metropolitą lubelskim, Gazeta Wyborcza 14.05.2004
  12. ↑ "Wściekłość i wstyd, smutek i duma"
  13. ↑ Tekst zarchiwizowany
  14. ↑ Roman Graczyk, Co jest lepsze niż prawda?, Rzeczpospolita 31.05.2006
  15. ↑ Piotr Semka Knebel sądowy, Wprost 20/2007 (1273)
  16. ↑ Maciej Marosz, Grzegorz Wierzchołowski "Michnik totalitarysta", Gazeta Polska, 5 luty 2008
  17. ↑ Komunikat o Roku Dialogu międzykulturowego w Polsce
  18. ↑ FT: Adam Michnik w światowej elicie dziennikarzy, Gazeta Wyborcza 21.05.2006
  19. ↑ "Adam Michnik jest tegorocznym laureatem Nagrody im. Jana Karskiego"

Linki zewnętrzne

Pozycjonowanie Egipt muzykunia na u zabawki I inne utwory